|
Crkva Vaznesenja Gospodnjeg
Manastirsku crkvu posvećenu Bogorodici u moravskom gradcu sagradio je krajem XII veka knez Stefan Stracimir, brat Stefana Nemanje. Tragajući za mestom na kome će podići svoju zadužbinu, poslužio se graditeljskim iskustvom prethodnih vekova. Tako je jedna od najčuvenijih, ali danas i najzagonetnijih manastirskih celina, nastala na antičkom lokalitetu iz III-IV veka. Rimski natpisi na spomenicima iz crkvene porte svedoče o Čačku kao značajnom vojnom centru u doba cara Emilijana, sredinom III veka, i beneficijarnoj stanici na istočnoj granici provincije Dalmacije.
Crkva Presvete Bogorodice sagrađena je između 1179. i 1190.godine. Pisani izvori prvi put je pominju 1207-1215. Prema Studeničkom tipiku Svetog Save, od šest igumana, koji učestvuju u izboru starešine manastira Studenice, iguman Bogorodice Gradačke zauzimao je drugo mesto. Srodstvo ktitora sa rodonačelnikom srpskog vladarskog doma obezbedilo joj je status kraljevskog manastira. Žička povelja Stefana Prvovenčanog izuzela je ispod arhijerejske vlasti Studenicu, Đurđeve Stupove, Hilandar i Svetu Bogorodicu Gradačku. U srednjevekovnim rodoslovima i letopisima pored imena zadužbine Nemanjinog starijeg brata zabeležen je podatak o njenom izgledu:
„Sracimirь sьzda crьkovь prъsvetыe bogorodice gradacъ otь dva stlьpa pri rъcъ moravъ”
Svetostefanska hrisovulja pominje njenog igumana Jefrema na šestom mestu, među četrnaest igumana, članova sabora, koji su 1317. učestvovali u izboru Nikodima za arhiepiskopa. Za vreme reorganozacije srpske crkve između 1319 i 1321. godine izgubila je status kraljevskog manastira i postala sedište Gradačke episkopije.
Uspostavljanje novog crkveno-administrativnog centra izmenilo je život nekadašnjeg kraljevskog manastira. Neposredno pored episkopije formirano je gradsko naselje, koje Dubrovčani prvi put pominju 18.decembra 1408. pod imenom Čačak. Bogorodičina crkva doživela je u drugoj polovini XIV veka temeljnu obnovu. Sredinom XV veka bila je mitropolijska katedra. Mitropolit Nikifor darovao joj je 1454. godine zvona sa natpisom.
Srednjovekovna crkva je stradala za vreme turskog osvajanja Srbije. U prvom turskom popisu Čačka 1476. godine pominje se samo imanje manastira. Crkva je zapustela, a monasi su se razbežali. Početkom XVI veka manastirsku zemlju obrađivali su vlasi. Ostatke crkve iskoristio je Hajrudin Emin da na njima podigne „časnu džamiju“ pre 1560. godine. U sledećoj deceniji smederevski sandžakbeg Turali-beg završio je građevinske radove na objektu, sagradio minare i podigao mekteb u njegovoj blizini. Svoje posede je uvakufio 1572. i deo prihoda namenio izdržavanju zadužbine u kasabi Čačku. Nekadašnji manastirski kompleks, pre svega njegove obimne zidove, Turci nisu procenili kao fortifikacijski značajan objekat i kroz ceo XVI vek ostavili su ga bez vojne posade. Stara tvrđava po imenu Čačak pominje se tek 1626. u opisu putovanja dubrovačkim drumom Luja de E, barona de Kormanena. Opisujući grad 1663. godine, Evlija Čelebija pominje u njemu šest mahala sa šest hiljada ćeramidom i daskom pokrivenih kuća, sedam džamija i tri medrese, ali pošto ne daje druge podatke ne možemo prepoznati Turali-begov vakuf. Njegova sudbina u austro-turskom ratu 1682-1699. kada je Čačak bio opustošen, nije nam poznata.
Posle Požarevačkog mira i pada Srbije u austrijske ruke, Turali-begova džamija u šancu Čačku će uz minimalne građevinske intervencije biti vraćena u crkvu. Valjevski episkop Dositej Nikolić osvetio je obnovljeni hram Uspenja Bogorodice 1723. godine. Crkva je imala ikonostas, sklopljen od slikanih carskih dveri, krsta sa raspećem i pojedinačnih ikona. U skromnom inventaru namenjenom bogoslužbenim potrebama izdvaja se zvono, antimins Arsenija Čarnojevića iz 1692. godine, rukopisno Jevanđelje i Oktoih. Čačanski prota Vasilije Stratimirović je, pored bogoslužbenih knjiga, štampanih uglavnom u Moskvi, imao “Molabnik srpski rukopis“ i krst okovan srebrom. Posle austro-turskog rata 1736-1739. Čačak je vraćen pod tursku vlast, šanac razrušen, a crkva ponovo pretvorena u džamiju. Austrijski obaveštajni oficiri Josif Pavle Miteser i Jovan Anton Peretić imali su priliku da je vide prilikom posete Čačku 1784. godine.
Za vreme borbi za oslobođenje Čačka u Prvom srpskom ustanku šanac je tučen topovima, pa je džamija dosta stradala. Pretvorena je u crkvu, ali je u njoj do 1813. održano samo nekoliko pravoslavnih bogosluženja. Posle propasti ustanka obnovljena je bez minareta, a Turci su zvono skinuli i prodali. U jesen 1822. dovodili su majstore da izvrše neke opravke na džamiji i tražili odobrenje za seču drvene građe. Godine 1825. oštećena je od udara groma. Po iseljavanju turskog stanovništva prestala je potreba za islamskim verskim objektom, pa je džamija jedno vreme korišćena kao žitni magacin.
Urbanistički razvoj Čačka u okviru turskog i srpskog dela grada trajao je ovog puta nešto više od decenije i brzo je napušten. U tom periodu srpska mahala je dobila konačnu fizionomiju izgradnjom crkve Svetog Đorđa 1820. godine. Zadužbina gospodara Jovana Obrenovića bila je „prekrasna sa novim templom i kandili ukrašena, a pevnica s nužnim knjigama snabdena“. Ikonostas je naslikao Aleksije Lazović. Jedno srebrno kandilo zaveštao je čačanskoj crkvi knez Nikola Kostić, a drugo je poklonio knez Vasilije Popović 1831. Po preseljenju sedišta užičke eparhije u Čačak hram dobija ulogu saborne crkve. Ovo je bio jedan od motiva da građani naruče u jednoj od najčuvenijih livnica u Pešti zvono sa natpisom: “Ovo zvono priloži opščestvo žitelji Čačka crkvi i hramu svjatago vel.mučenika Georgija za njegov večiti spomen za vlađenija knjaza Miloša Obrenovića los.Horuunc in Pest 1832.“
Pomeranja u urbanističkoj strukturi grada izazvana odlaskom turskog stanovništva i obnovom Bogorodičine crkve ostavila su gospodar-Jovanovu zadužbinu na periferiji varoši. Dok je tridesetih godina XIX veka oko srednjovekovne crkve formiran gradski trg, crkva Svetog Đorđa i dalje je ostala između retkih kuća i njiva. Pop Simeon Velisavljević je do kraja života držao bogosluženje u njoj, ali ga je ona nadživela samo nekoliko decenija. Opravke izvedene sedamdesetih godina nisu mogle bitnije da produže njen vek. “Stara crkva“ sa drvenim krovom bila je sklona padu, pa je srušena početkom jula 1877.godine.
Potreba za reprezentativnijom katedralnom crkvom posle izbora Čačka za sedište Užičke eparhije u oktobru 1831. godine i prisustvo ambicioznog vladike Nikifora Maksimovića ubrzali su donošenje odluke o uklanjanju islamskih obeležja sa kamene džamije. Podrška svetovne vlasti, pre svega vladajućeg kneza i njegovog brata, kao starešine rudničke i požeške nahije, doprinela je ublažavanju materijalnih teškoća. Početkom 1834. godine gospodar Jovan Obrenović pisao je knezu “za trošak koi je potreban bivšoj čamii, a sadanjoj crkvi čačanskoj, jer čini(...) se odprilike da ju od 5000 groša niže ne možemo popraviti. Munaru smo obalili do osnovanija, no k tomu mnoge penčere treba koje su Turci pozatvarali otvoriti, a neke zatvoriti. Crkva je počela obnovu s parama od prodati zemalja svoji, po visočajšem odobreniju njegove svetlosti.“ Sredinom aprila episkop Nikifor je pisao mitropolitu Petru Jovanoviću “dobavismo majstore Dibrane i na pogodbi zaištu nam nadnicom po 5 groša na druga na dan da ovo što ima crkve okreče spolja i iznutra i popatose.“ Uz učešće Jovana Obrenovića sklopljena je pogodba da za 19.000 groša “o našu platnu zida od prve crkve jošt dva oziđu da nastavimo i odulimo kako je i bilo prije i prvu crkvu od kamena i da svu okreče iznutra i spolja i popatošu pregradu oltarsku, trpezu, proskomidiju i dvoja vrata načine, pendžere što su Turcu zazidali otvore i u pendžere žicu upletu i stakla udare.“ U isto vreme mitropolit je izvešten o početku obnove i zamoljen za zaštitu zbog odstupanja od dogovorenog obima radova: “Pošto počnu raditi nađe se dobri temelj od prve crkve i u pendžerima staro molovanje kako je ista crkva bila, pak smo se uplašili od niove svetlosti ćesmo ovoliko razvrščljali da ne postradamo. Za to preporučujemo se voopšte vašemu visokopreosveštenstvu da nas izvinete ako toga bude. Započeli su graditi aprila m.11 dan imade majstora 30.“
U toku radova na obnovi uklonjeni su mihrab i minber, ali su dekorativni elementi “u obliku saća i stalaktitni ukrasi u uglovima, kao i mramorni kamen na podu ukrašen geometrijskim rabeskama“, ostali. Od srednjovekovne crkve zatečeni su zidovi naosa, oltarski prostor i temelji priprate i zvonika. Obnova je završena krajem leta. Osvećenje je izvršio vladika Nikifor Maksimović sa šest sveštenika 6. septembra te godine i, po želji kneza Miloša Obrenovića, hram posvetio Vaznesenju Hristovom.
Zamisao gospodara Jovana Obrenovića i vladike Nikifora Maksimovića o obnovi čačanske crkve nije izvedena do kraja. Crkva je uskoro počela da prokišnjava, pojavile su se pukotine na zidovima, a o nameri da hram bude živopisan znamo samo po kneževoj preporuci molera Janje, Jovana Stergovića. Poslovi na izradi ikonostasa, započeti 1841. uz podršku mitropolita Petra Jovanovića, uspešno su okončani četiri godine kasnije. Veliki ikonostas čačanske crkve naslikao je Živko Pavlović, moler požarevački.
Tridesetih godina ostvaren je još jedan graditeljski poduhvat u kompleksu čačanske crkve. Posle upornog nastojanja vladike Nikifora Maksimovića, sagrađen je, 1837.godine, naspram oltara, vladičin konak, najlepši objekat stare balkanske arhitekture u gradu. Projekat, dobijen od kneza Miloša Obrenovića, verovatno je delo Hadži-Nikole Živkovića. Građevinske radove izveli su “majstori dibrani“. “Što je god stambolske veštine i fantazije u arhitekturi, to je ovde u malome prestavljeno sve i nacrtano. -Skoro sav “Konak“ trepti u samom “džeferu“. -Izrezi, po tavanima, vratima, prozorima, čardacima i “kjoskovima“, žive su slike najlepših letnjih “đulistana“. Konak je imao podrum, prizemlje i sprat. “Na doljnjem spratu ima 5 soba, jednu komoru i prostran hodnik u kome su odžaci za grejanje soba, a na gornjem 4 sobe, dve komore i prostran hodnik sa tri ćoška.“ U jednoj prostoriji na spratu nalazila se dvorska kapela. Iznad ulaznih vrata na istočnoj strani bio je natpis o gradnji. Postojao je do 1912.godine.
Konak je bio reprezentativno namešten. Pored tradicionalnog opremanja prostorija minderlucima, bio je prisutan nameštaj bidermajerske epohe, i luksuzno pokućstvo. Na zidovima su, pored ikona, bile umetničke slike: mrtve prirode, portreti crkvenih velikodostojnika i grafike manastira. U konaku se nalazila i vladičina biblioteka.
Obnova Stracimirove zadužbine bila je veliki događaj za mlad građanski stalež u trenutku kada je Čačak dobio fizionomiju administrativnog i crkvenog centra. Njegovi najistaknutiji predstavnici smenjivaće se čitav vek u ulozi ktitora i priložnika. U čačanskoj crkvi na dan osvećenja starijoj riznici iz XVIII veka pripadao je samo jedan zlatan krst i možda Čačansko četvorojevanđelje, u kome nema drugih sem zapisa o pisanju. Njena obnova otpočela je na dan osvećenja kada joj je Anta Koljević poklonio “Službenik“. General Jovan Obrenović priložio je 1835. Jevanđelje, a te ili najkasnije 1839. godine ikonu “Skidanje sa krsta“. Vladika Nikifor Maksimović je u više navrata crkvi poklanjao bogoslužbene knjige. Za izradu ikonostasa poklonio je 50 dukata februara 1846. godine. Od tog novca plaćena je izrada carskih dveri, na čijem južnom krilu je natpis:
„Sіe dveri priloжI gdin epskpъ uжiчkіi nіkiforъ maksimobiћъ u чaчansku crkvu lъta hrstova 1846”
Marija Cipor priložila je „u hram sv.crkve čačanske“srebrno kandilo 1847.godine, koje je ubrzo preneto u crkvu Svetog Đorđa. Vladika Joanikije Nešković priložio je srebrni krst 1869, a Staka Pantelić srebrno kandilo 1880-1881.godine.
Čačanska crkva je u dva navrata dobijala izuzetno dragocene poklone od bratstva manastira Svete Trojice kod Pljevalja. Jovanu Obrenoviću uručen je u martu 1838. poklon “igumena Prokopija iz monastira Troice u Ercegovini 5 crkvenih knjiga.“ U januaru sledeće godine ovaj jeromonah poklonio je rukopisno Četvorojevanđelje, pisano krajem XVI veka. Posebnu celinu čine dve knjige iz manastira Blagoveštenje u selu Štitkovu na reci Tisovici: rukopisno Jevanđelje i Oktoih, štampan u Rusiji sredinom XVIII veka.
Esnafi čačanskih zanatlija poklanjali su crkvi u više navrata dragocene bogoslužbene predmete, od kojih su svakako najdragoceniji zvono sa natpisom: “Esnaf terzijski i abadžijski opštine čačanske ovo zvono priloži usrdno crkvi čačanskoj hramu Sv.Voznesenja 1854.“, liveno kod braće Votta u Vršcu i srebrna kadionica, dar Esnafa pekarskog i Društva mehandžiskog kavedžiskog iz 1868.godine, rad čuvenog beogradskog zlatara Nikole Stoića.
Zahvaljujući otkriću srednjovekovne skrivnice 1875.godine, “na 10 hvati od sadanja crkve“, prilikom postavljanja temelja za okružno načelstvo, u riznicu je vraćeno jedno zvono iz XV veka i početkom sledeće godine podignuto na toranj. Druga dva zvona nalaze se u Narodnom muzeju u Beogradu. U severnom zvoniku čačanske crkve danas se nalaze još dva zvona, od kojih veće, liveno u Varaždinu, ima natpis:
„Priloжeno ωvo zvono pri vladъnію blagovъrnog knaza serbskogъ g mіloшa ωbrenovіћa”
Sredinom XIX veka, a najkasnije 1877. godine, u sastav riznice crkve Vaznesenja Hristovog ušao je najveći deo inventara crkve Svetog Đorđa, zbog prestanka bogosluženja u njoj. Pored zvona iz 1832, putira Ljubice Rogić iz 1833. i kadionice Vasa Simonovića iz 1834, iz nje je prenet i ikonostas. Carske dveri i deizisna ploča, koja danas ne postoji, ustupljene su manastiru Vavedenje oko 1889.godine. Nekoliko dragocenih predmeta iz crkve Svetog Đorđa sačuvano je u zaostavštini sveštenika Simeona Velisavljevića i Milana Gavrilovića.
Dragocenosti čuvane u vladičanskoj rezidenciji u Čačku od 1831. do 1854. i od 1897. do1933. predstavljaju posebnu celinu. Nažalost, inventar konaka, zatečen posle smrti vladike Nikolaja Maksimovića, odmah je rasprodat. Ipak, u riznici u Žiči moguće je izdvojiti neke predmete vezane za arhijereje koji su stolovali u Čačku. To su, pre svega, dva krsta pobrojana u Nikiforovoj zaostavštini: “krest plavetni sa kamenjem dragim“ i „krest sa brilijantima sa zlatnim lancima od svelog knjaza Aleksandra poklonjen.“ Drugi primerak bi se mogao vezati i za vladiku Janićija Neškovića, koji je imao isto odlikovanje. Njemu je pripadala panagija, dar kneza Miloša Obrenovića. Iz zaostavštine vladike Save Dečanca potiče jedan pečat. Sačuvana je i mitra vladike Nikolaja Velimirovića.
Sredinom XIX veka crkva je bila u lošem stanju. Opština je 1853. odlučila da kube i oltar prekrije bakrom i u tom cilju pozvala je majstora Jozefa Štajnlehnera. Posle boravka u Čačku, u aprilu 1854. godine, rešeno je da se uz „sadašnju crkvu i toranj dogradi“. Štajnlehnerov plan nije prihvatilo Ministarstvo unutrašnjih dela “iz uzroka što je isti plan nedostatočno po pravilu građevine sastavljen, no osobito zbog toga što taj sačinjen plan načinu i slogu, po kome su pravoslavne osobito starinske crkve postroene i kako bi se u budućnosti pridržavati trebalo, protivuslovi, ne bi savetno bilo produženje i građenje postojeće čačanske crkve preduzeti.“ Kako je i mitropolit želeo da se crkva po ruskoj formi opravi, do realizacije zaključenog ugovora nije došlo. Novi „plan tornja, koji je visokoslavno Popečiteljstvo vnutreni dela za zidanje uz crkvu čačansku napravilo“ opština je prihvatila i 29. februara 1856. sklopila novi ugovor sa majstorom Naumom Jankovićem iz Beograda. Za njihovu gradnju Stevan Bošković zaveštao je crkvi 10.000 groša. Radovi su izvođeni do 1858. Prezidana je priprata, podignuti barokni zvonici uz nju, sokl obložen tesanim pločama, a na fasadi izvedena arhitektonska dekoracija od dvostepenih lezena i dva pojasa slepih arkadica ispod streha.
Do kraja XIX veka na čačanskoj crkvi su još u dva navrata izvođeni veliki radovi: 1882. prepokrivana je bakrom i 1895-1896. temeljno je renovirana „zbog čega su svi tragovi starog živopisa i mozajka, koji su postojali uništeni.“ Pojedinačne freske na zidovima crkve naslikali su Nastas Tomić i Đorđe Berbović, a ktitori su bili varoški esnafi i ugledne čačanske porodice. Na geleriji za hor sastavljen je zapis o istoriji i obnovi hrama. Posle ove obnove u riznicu crkve Svetog Vaznesenja slio se veliki broj poklona. O darežljivosti njenih parohijana najbolje svedoče filigranski krstovi - dar Ilije Krivačića i Emilije Racić.
U prvom svetskom ratu, pored štete na imovini, nastale za vreme okupacije, stradala je crkvena riznica. Austro-ugarski vojnici su avgusta 1916. sa južnog zvonika skinuli i odneli zvono dar Terazijsko-abadžijskog esnafa iz 1854. godine i zvono sa crkve Svetog Đorđa iz 1832. Zvona iz severnog zvonika nisu dirana pošto su okupacione vlasti uvažile molbu prote Sretena Mihailovića da poštede srednjovekovne dragocenosti. Pored toga, neprijateljska vojska odnela je „jedan zlatan krst sa stopom, koji je crkvi priložila čačanska opština još 1795. godine“, jedan srebrni krst, dva srebrna kandila i deset raznih slika.
Posle Prvog svetskog rata bilo je neophodno izvršiti građevinske radove na čačanskoj crkvi, da bi se sanirala bar oštećenja nastala za vreme okupacije. Crkvena uprava je već 1920. godine tražila da se uradi plan i predračun radova, ali je građevinska sekcija u Čačku taj posao okončala tek 1924. Ministarstvo građevine nije odobrilo izvođenje radova po ovom projektu, već je naložilo da se skine kroc i malter sa fasade crkve. Pošto je fasada ogoljena u proleće 1926. godine, odlučeno je da se “crkva čačanska kao istorijski spomenik naše stare države i arhitektonski spomenik od nesumnjive vrednosti restaurira“ pod nadzorom i uputstvima Petra Popovića, člana Komisije za čuvanje istorijsko-arhitektonskih spomenika i načelnika Arhitektonskog odeljenja Ministarstva građevina. U toku letnjih meseci preduzimač Nikola Nastasijević je nadzidao zvonike, spustio kube i prozorima dao današnji oblik. Dvostruki venac sa slepim arkadicama, kojim su završavane lezene, zamenjen je slepim lukovima. U porti su izvršena i manja arheološka iskopavanja. U jesen 1926. u crkvenoj kasi nije bilo više novca i radovi su stali. Posle zemljotresa 15. maja 1927. pojavile su se pukotine kod prozora iznad pandatifa glavnog kubeta. Članovi uprave čačanske crkve su izjavljivali “da ne pretenduju na znanje kako treba džamije restaurirati, ali svojim očima vide, da su imali jednu lepu crkvu, koju je trebalo opraviti, da je neko preuzeo bez plana i predračuna da tu opravku vrši po svom nahođenju bez sporazuma sa upravom crkvenom, da je za tu opravku utrošen sav crkveni kapital u 620.000dinara, i da sada posle toliko utrošenog novca mesto lepe crkve naše, vidimo pred sobom jednu očerupanu ruinu sa provaljenim prozorima, upropašćenim molerajem i živopisom i koja i sada prokišnjava.“ U julu 1927. tražena su od Ministarstva građevina sredstva za završetak radova, ali su te godine samo omaltereni zvonici i završeno postavljanje krovnog pokrivača. Ministarstvo vera je tek 13. februara 1929. odobrilo opravku crkve čačanske po pripremljenim tehničkim dokumentima. U aprilu su započeli unutrašnji radovi, a u toku leta završena obrada fasade. Vladika Jefrem Bojović osvetio je crkvu 19. avgusta 1929. godine.
Sedište Žičke eparhije bilo je u čačku do 1933. Posle smrti vladike Jefrema preneseno je u manastir Žiču, a sa njim i vladičanska riznica. U Kraljevo je preseljena i redakcija časopisa “Pregled crkve Eparhije žičke“ i kalendara “SV.Lazar“, koji su izlazili od 1919. godine
Sveštenstvo čačanske crkve imalo je značajnu ulogu u životu grada, a godine u kojima je Čačak bio vladičansko sedište donosile su posebno vidljiv razvoj prosvetnih institucija u gradu. Njihova delatnost se kretala od pretplate i rasturanja prvih izdanja Vuka Karadžića, nastojanja vladike Nikifora Maksimovića da sagradi zgradu osnovne škole i u sedište eparhije vrati gimnaziju, rada u prosvetnim, privrednim i humanim udruženjima do letopisačkog rada na beleženju lokalnih zbivanja i objavljivanja priloga iz prošlosti crkve i grada. Istoriografskim radom su nas posebno zadužili prota Sreten Mihailović i prota Radoslav Krečković.
U Drugom svetskom ratu crkva je oštećena 1941. godine od nemačkog bombardovanja, a 1944. pogođena su granatama kube i priprata. Riznica je pretrpela neprocenjivu štetu. Oštećen je ikonostas, odnete umetničke slike, crkvena arhiva iz prve polovine XIX veka, episkopski ornat, zlatni i srebrni krstovi, kadionice, kandila i drugi sasudi.
Radivoje Bojović
Spisak sveštenika-Čačak
- Ratimir Rajčević – 063/86-45-243 ; 032/228-308
- Miroljub Jovanović – 064/14-67-205 ; 023/451-908
- Branko Kerkezović – 063/70-61-861 ; 032/375-000
- Radosav Milinković – 063/82-76-574 ; 032/343-611
- Vladan Milosavljević – 063/777-22-34 ; 032/349-833
- Dragomir Ljubičić – 063/82-93-529 ; 032/348-196
- Krstivoje Milunović – 063/84-60-334 ; 032/350-515
- Dragomir Šljivić – 063/75-03-788 ; 032/391-686
- Saša Jolović – 063/835-66-44 ; 032/340-040
- Dragan Nikitović – 063/83-47-987 ; 032/349-360
- Milorad Milidrag – 063/888-31-86 ; 032/227-893
- Milenko Lazić – 064/13-74-394 ; 032/356-149
- đakon Radiša Seočanac – 064/321-12-90
- đakon Blagoje Vidaković – 064/511-37-15
- Dušan Ćurćić – 063/70-33-923
Trnava
Milan Todorić – 065/444-00-50
Zablaće 1
Miloljub Mirković – 065/22-77-557
Zablaće 2
Nikola Vukobrat – 063/164-34-94
Goričani
Milan Mionić – 063/626-474 ; 032/810-122
Lazac
Vladimir Stefanović – 063/809-88-25 ; 032/829-571
Parohija Vavedenje
Milorad Cicović – 064/406-51-30 ; 032/345-568
Manastir Ježevica – 032/812-190
Manastir Vavedenje – 032/890-103
Dobro došli na Cacak Info. Ovde možete pronaći sve informacije vezane za Čačak. Naš cilj je da vam omogućimo najbrži mogući put do željene informacije. Izbegnite stajanje u redovima. Pronadjite proizvod pre nego što krenete u kupovinu. Informišite se na pravi način. Saznajte lokalne vesti. Pronadjite potreban servis ili uslugu. Sve ovo i mnoge druge korisne informacije možete pronaći ovde.
product_images/cacanskabankalogo.jpg">
Čačanska banka
product_images/altilogo1.jpg">
ALTI Računari
product_images/logobobana.jpg">
Ambulanta 032
product_images/logoautocacak.jpg">
AUTOČAČAK
product_images/beldonalogo.png">
Agencije za ciscenje
Ambulante
Audio Video
Auto Gume
Auto Kozmetika
Auto Kuce
Auto Stakla
Banke
Boje i lakovi
Butici
Caffe Barovi
Caffe Diskoteke
Crkva
Cvecare
Fotografske Radnje
Frizerski Saloni
India Shop
Info Centar
Internet Provajderi
Inzenjering
Kafane
Kafeterije
Kartonska Ambalaza
Keramika i Sanitarija
Knjizevnici
Komisioni
Konfekcija
Kozmeticki Saloni
Laboratorije
Lekarske Ordinacije
Mercator Centar
Mesare
Mobilni Telefoni
Montazne kuce
Moto Klub
Nacionalne Kuce
Namestaj
Nekretnine
Obuca
Okov za namestaj
Opstina Cacak
Organizacija Vencanja
Ortopedska Pomagala
Parfimerije
Perionice Automobila
Perionice vesa
Pizza
Pogrebna Oprema
Posteljina i Metraza
Posudje
Prodavnice Srebra
Racunari
Restorani
Riblji Restorani
Rublje Intima
Sportska Oprema
Stakloresci
Stampa
Stomatoloske Usluge
Tattoo i Piercing
Televizija
Tepisi i Itisoni
Tradicionalna Jela
Transport
Ugostiteljska Oprema
Ugostiteljstvo i Turizam
Varioci
Vazni Telefoni
Veleprodaja Ribe
032-343-900
